Kiemgroenten en microgreens kweken in de keuken

Hoe kweek je kiemgroenten en microgreens?

Het korte antwoord: voor kiemgroenten week je zaad een paar uur in water, laat je het uitlekken in een pot of kiembakje en spoel je het twee keer per dag. Na drie tot zeven dagen eet je de kiemen. Voor microgreens strooi je zaad dicht op een laagje potgrond of in een speciale kweekbak en zet je het in het licht. Na ongeveer een tot twee weken knip je de plantjes af. Gebruik zaad dat bedoeld is om te kiemen en werk schoon.

Kiemgroenten of microgreens: wat is het verschil?

Het verschil zit in hoe lang je ze laat groeien en waarop.

Sommige zaden kun je op beide manieren kweken. Tuinkers en radijs zijn daar bekende voorbeelden van.

Welke zaden gebruik je?

Gebruik zaad dat bedoeld is om te kiemen of als microgreen te eten. Het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) raadt aan alleen zaad te gebruiken dat speciaal voor het kiemen is geteeld. Kijk dus goed op het zakje waarvoor het zaad bedoeld is.

Volgens Sluis Garden kun je gele mosterd het hele jaar door als kiemgroente gebruiken. Ook tuinkers is bedoeld om binnen het hele jaar te zaaien.

Gebruik nooit zaad van tomaat, paprika of aubergine. Die horen bij de nachtschadefamilie. Volgens Good Food Brussels zijn de kiemen giftig. Ook de Oregon State University noemt deze zaden als ongeschikt voor microgreens.

Hoe lang duurt het?

Leefmilieu Brussel geeft deze tabel voor kiemgroenten:

Microgreens zijn volgens de Oregon State University na ongeveer 10 tot 14 dagen klaar. Tuinkers gaat sneller: Sluis Garden noemt een kiemduur van ongeveer 2 dagen bij 18 °C, en je knipt hem als de plantjes ongeveer 6 centimeter zijn.

Kiemgroenten kweken in een pot

Een glazen pot met een stukje tule is genoeg om te beginnen. Zo pak je het aan, volgens Leefmilieu Brussel:

1. Inweken. Doe een klein laagje zaad in een schone glazen pot. Vul aan met schoon water en laat het een paar uur weken. Hoe lang, zie je in de tabel.
2. Afsluiten. Span een stukje tule of gaas over de opening en zet het vast met een elastiekje.
3. Afgieten. Giet het water door de tule weg.
4. Schuin zetten. Zet de pot omgekeerd en schuin, zodat het laatste water eruit kan lopen.
5. Spoelen. Spoel de zaden twee keer per dag, 's ochtends en 's avonds. Vul de pot met water, draai hem rond en giet het weer af.
6. Oogsten. Als de kiemen lang genoeg zijn, spoel je ze nog een keer en zet je ze in de koelkast.

Een paar tips:

• Niet te veel zaad. Zaden zwellen flink op. Doe je er te veel in, dan gaat het rotten.
• Geen direct zonlicht. Zet de pot op kamertemperatuur, uit de volle zon.
• Lege zaden weg. Good Food Brussels raadt aan zaden die na het weken blijven drijven weg te gooien. Die zijn leeg.
• Slijmende zaden apart. Volgens Good Food Brussels vormen mosterd, rucola, waterkers en basilicum slijm als ze nat worden. Kweek die op keukenpapier of watten in een schaaltje, niet in een pot. Ook tuinkers kweek je volgens Leefmilieu Brussel op een plat schaaltje.

Microgreens kweken

Microgreens zijn kleine plantjes die je oogst als de eerste blaadjes er zijn. Je hebt er meer licht voor nodig dan voor kiemgroenten.

Op potgrond

De Oregon State University beschrijft deze werkwijze:

1. Neem een bakje van 5 tot 7 centimeter diep met gaatjes in de bodem.
2. Vul het met minstens 4 centimeter vochtige potgrond.
3. Strooi het zaad dicht op elkaar en druk het licht aan.
4. Dek het af tot de zaden kiemen. Dat duurt 3 tot 4 dagen.
5. Haal de afdekking weg en zet het bakje op een lichte vensterbank.
6. Knip de plantjes na 10 tot 14 dagen net boven de grond af.

Bij te weinig licht worden de plantjes lang en slap. De Oregon State University noemt een lamp op ongeveer 7,5 centimeter boven de plantjes, zo'n 15 uur per dag, als het binnen te donker is. In de winter is dat vaak nodig.

Een zaaibak of ondiepe kweekpot is hier prima voor. Houd de grond vochtig met een plantenspuit, dan spoel je de zaden niet weg.

In een kweekbak met water

Er zijn ook kweekbakken zonder grond. Een voorbeeld is de Elho Magic Microgreens. Volgens Elho werkt dat zo:

• Je strooit het zaad op een zeefbak.
• De buitenpot vul je met water tot aan de zeef.
• Je maakt het zaad vochtig met een plantenspuit.
• Je ververst het water elke dag.
• Met het deksel erop kiemen de zaden in het donker.
• Na ongeveer een week kun je oogsten.

Elho noemt tuinkers, rucola, radijs, broccoli en mosterd als geschikte zaden.

Kruiden als microgreen

Ook kruiden kun je als microgreen kweken. Volgens de RHS kun je basilicum na 10 tot 14 dagen oogsten en koriander na een paar weken. Lees meer over kruiden in kruiden kweken op de vensterbank.

Veilig kweken en eten

Kiemgroenten zijn gezond, maar je moet er wel schoon mee werken.

Het Voedingscentrum wijst erop dat op kiemgroenten zoals taugé en alfalfa ziekteverwekkers kunnen voorkomen, zoals Salmonella en E. coli. Hun advies:

• Was je handen voordat je met kiemgroenten werkt.
• Spoel kiemgroenten vlak voor gebruik onder stromend water.
• Verhitten is de veiligste keuze, want hitte doodt de bacteriën.
• Bewaar ze in de koelkast, op 4 °C.
• Eet je ze rauw, spoel ze dan goed en eet ze snel op.
• Zwangeren, jonge kinderen, ouderen en mensen met minder weerstand raadt het Voedingscentrum af om rauwe kiemgroenten te eten.

Het BfR voegt daaraan toe dat wassen ziektekiemen niet betrouwbaar weghaalt. Het belang daarvan bleek in 2011. Toen was er in Duitsland een grote uitbraak van een gevaarlijke E. coli-bacterie, die werd herleid tot kiemen van fenegriek.

Microgreens eet je boven de grond, zonder zaad en wortel. Maar ook hier geldt: werk met schone bakjes, schoon water en goed zaad.

Kiemgroenten in de herfst en winter

Kiemgroenten hebben weinig licht nodig en zijn snel klaar, dus ideaal als er buiten weinig groeit. Wat je buiten in de herfst nog kunt zaaien, lees je in zaaien en planten in oktober en november.

Wat heb je nodig?

• Zaad dat geschikt is om te kiemen, zoals tuinkers of gele mosterd
• Een glazen pot met tule en een elastiekje, of een kweekbak zoals de Elho Magic Microgreens
• Voor microgreens: een ondiep bakje uit zaaien en opkweken en potgrond
• Een plantenspuit om de zaden vochtig te houden