Kweken
Knoflook planten: wanneer, hoe diep en welke soort
Knoflook is een van de makkelijkste gewassen voor de moestuin, als je hem op het goede moment plant. In dit artikel lees je wanneer je knoflook plant, hoe diep en op welke afstand, welke soorten er zijn en hoe je de bollen oogst, droogt en bewaart.
Wanneer plant je knoflook?
Het korte antwoord: plant knoflook in oktober of november, ongeveer 5 centimeter diep, met de punt omhoog. Zet de teentjes 10 tot 15 centimeter uit elkaar en houd 30 centimeter tussen de rijen. Kies een zonnige plek waar de grond niet nat blijft staan. Gebruik gekeurd plantgoed en geen knoflook uit de supermarkt. In juni of juli oogst je de bollen.
Waarom knoflook in de herfst?
Knoflook heeft kou nodig om bollen te maken. Volgens de teeltaanwijzing van Zaadhandel Van der Wal heeft knoflook een koude periode van ongeveer twee maanden nodig. Plant je in de herfst, dan krijgt hij die vanzelf in de winter.
Bovendien staat knoflook die je in de herfst plant volgens Vreeken voor de winter al groen boven de grond. In het voorjaar groeit hij direct door.
De beste tijd:
- Oktober en november zijn de beste maanden. Professionele telers planten volgens Vreeken het liefst van eind oktober tot begin november.
- Uiterlijk half december, zolang de bodem nog minstens 7 tot 10 °C is, schrijft Van der Wal.
- Liever wat eerder dan later. De tuinexperts van Groei & Bloei Wageningen raden september of oktober aan, zodat er voor de winter genoeg wortels groeien.
En in het voorjaar?
Planten in februari of maart kan ook, met een ras dat daarvoor geschikt is. Van der Wal waarschuwt dat de oogst dan in een koude, natte zomer vaak tegenvalt. Heb je de keuze, plant dan in de herfst.
Welk plantgoed kies je?
Kies gekeurd plantgoed van een ras dat bij het seizoen past. Dat is belangrijker dan het lijkt.
Waarom geen knoflook uit de supermarkt?
Knoflook uit de winkel kan best opkomen. Toch raden kwekers het af:
- Ziekten in de grond. Van der Wal raadt plantgoed af dat niet is gekeurd op aaltjes, witrot en schimmelziekten. Witrot en aaltjes kunnen jaren in de grond blijven en ook je uien en prei treffen.
- Virussen. Volgens Vreeken is gecertificeerd plantgoed virusvrij gemaakt. Teel je jaar na jaar door met je eigen bollen, dan nemen virussen toe en wordt de plant zwakker.
- Het ras. Bij knoflook uit de winkel weet je niet welk ras het is, en dus ook niet of het geschikt is om in de herfst te planten.
Hardneck of softneck?
Er zijn twee hoofdgroepen knoflook:
| Hardneck (spiraalknoflook) | Softneck | |
|---|---|---|
| Stengel | Harde, stijve stengel die een krul maakt | Zachte stengel zonder krul |
| Smaak | Volgens Vreeken in het algemeen steviger | Milder |
| Voorbeelden | Siberian, Purple Glazer | Sabagold |
Vreeken beschrijft Sabagold als een vroeg, ziektebestendig softneck-ras dat redelijk lang houdbaar is. Van der Wal noemt het ras Vallelado voor de herfst en Flavor voor het voorjaar. Kijk bij het kopen altijd of een ras voor de herfst of het voorjaar bedoeld is.
Grote teentjes, grote bollen
Plant de grootste teentjes van de bol. Volgens Van der Wal geeft een groter teentje een grotere bol. Zij noemen teentjes van 20 tot 25 millimeter.
Welke plek en grond?
Knoflook wil zon en grond die goed water doorlaat.
- Zon. Kies een plek in de volle zon.
- Geen natte voeten. Knoflook rot in natte grond. Vreeken raadt daarom een verhoogd bed aan. Op zware of natte grond plant je op ruggetjes, schrijft Van der Wal. Een moestuinbak werkt ook goed.
- Grondsoort. Het beste is vruchtbare zand- of lichte leemgrond.
- Zuurgraad. Van der Wal noemt een pH tussen 6,5 en 7. Weet je niet hoe zuur je grond is? Dan geeft een pH-bodemtest snel een idee.
- Wisselteelt. Zet knoflook niet op een plek waar de afgelopen jaren uien, sjalotten, prei of knoflook stonden. Van der Wal houdt eens in de vijf jaar aan, om witrot en aaltjes te voorkomen.
Maak de grond voor het planten los en werk wat goed verteerde compost door de bovenste laag. Verse mest heeft knoflook niet nodig. Aarde en compost vind je bij grond en mest.
Hoe diep en op welke afstand?
Plant ongeveer 5 centimeter diep, met de punt omhoog. De platte kant, waar de wortels uit komen, gaat naar beneden.
De bronnen geven niet allemaal dezelfde maten. Dit is het bereik:
| Diepte | In de rij | Tussen de rijen | |
|---|---|---|---|
| Van der Wal | 5 cm, op lichte grond in de herfst wat dieper | 8 cm | 30 cm |
| Vreeken | 5 cm | 10 tot 15 cm | niet genoemd |
| Groei & Bloei Wageningen | niet dieper dan 5 cm | 10 cm | 30 cm |
| Tuinadvies | 5 cm | 20 cm | 30 cm |
Een goede middenweg is 5 centimeter diep, 10 tot 15 centimeter in de rij en 30 centimeter tussen de rijen. Krap planten geeft meer bollen per meter, maar ze worden kleiner. Wat ruimer geeft grotere bollen en meer lucht, wat helpt tegen schimmels.
In het voorjaar plant je ondieper. Van der Wal noemt dan 2 tot 3 centimeter, met de punt net onder de grond.
Zo plant je stap voor stap
- Maak de grond los en hark hem vlak.
- Trek een geul van ongeveer 5 centimeter diep, of maak losse plantgaten met een plantschepje.
- Zet de teentjes met de punt omhoog op 10 tot 15 centimeter afstand.
- Dek ze af met grond en druk licht aan.
Verzorging in de winter en het voorjaar
Knoflook vraagt weinig werk. Een paar dingen maken wel verschil.
- Afdekken is meestal niet nodig. Knoflook is winterhard. Groei & Bloei Wageningen raadt alleen in een extreme winter een beschermlaag aan.
- Houd het bed onkruidvrij. Knoflook heeft smal blad en kan slecht tegen concurrentie. Een schoffel of onkruidsteker helpt.
- Water geven bij droogte. Vreeken raadt aan om bij droog weer, als het langer dan drie dagen niet heeft geregend, het bed te bedekken met gemaaid gras. Dat houdt vocht vast.
- Bijmesten in het voorjaar. Vreeken noemt na de winter een organische mest. Gebruik bijvoorbeeld gedroogde mestkorrels en houd je aan de dosering op de verpakking.
Oogsten, drogen en bewaren
Wanneer oogst je?
Oogst als het blad geel begint te worden. Bij een herfstplanting is dat meestal in juni of juli. Van der Wal waarschuwt: wacht niet zo lang als bij uien. Oogst je te laat, dan vallen de bollen uit elkaar of lopen de teentjes opnieuw uit.
Een handige vuistregel van Tuinadvies: oogst als ongeveer twee derde van het blad geel is.
Steek de bollen voorzichtig los met een vork, zodat ze niet beschadigen.
Drogen
Laat de bollen met loof en al drogen op een droge, luchtige plek. Vreeken noemt drogen in de zon en daarna het loof vlechten. Van der Wal raadt aan de bollen eerst in de wind te laten drogen en daarna na te drogen. Een overkapping, schuur of zolder met veel lucht werkt ook.
Bewaren
Bewaar knoflook droog, luchtig en koel. Volgens Vreeken blijft knoflook binnen bij 16 tot 20 °C soms een jaar goed.
Let op met knoflook in olie. Vreeken waarschuwt dat het bewaren van knoflook in olie gevaarlijk kan zijn vanwege botulisme. Wil je de oogst op een andere manier bewaren, kijk dan bij oogsten en bewaren.
Wat je in oktober en november nog meer kunt planten, lees je in zaaien en planten in oktober en november. Voor de rest van het jaar is er de zaaikalender.
Wat heb je nodig?
- Gekeurd plantgoed van knoflook, voor de herfst of het voorjaar
- Compost en eventueel organische mest uit grond en mest
- Een pH-bodemtest als je je grond niet kent
- Een plantschepje en schoffel uit tuingereedschap
- Een moestuinbak als je grond zwaar of nat is
