Seizoen

Wat zaai en plant je in oktober en november in de moestuin?

De zomer is voorbij, maar de moestuin is nog niet klaar. In oktober en november zaai je onder glas nog wintergroenten, plant je knoflook en winteruien en zaai je lege bedden in met een groenbemester. In dit artikel lees je wat er nog kan, wat te laat is en wat je nu oogst.

Bijgewerkt op · Door de redactie van Moestuinspullen · 6 min leestijd

Wat kun je in oktober en november nog doen?

Het korte antwoord: buiten zaai je in oktober vooral nog een groenbemester, zoals winterrogge. Onder glas, in een kas, koude bak of tunnel, zaai je winterpostelein en winterharde tuinbonen. Planten is in deze maanden belangrijker dan zaaien: knoflook, winteruien, sjalotten, rabarber en fruitstruiken gaan nu de grond in. Daarnaast oogst je wintergroenten zoals boerenkool, prei en pastinaak.

Waarom zaai je in de herfst bijna alles onder glas?

Omdat de grond afkoelt en de dagen kort worden. Zaad kiemt dan langzaam of helemaal niet. Volgens Tuinadvies groeit veldsla niet meer als het kouder is dan 8 °C.

Een kas, koude bak of tunnel houdt het wat warmer en beschermt tegen wind en regen. Heb je geen kas, dan helpt een tuintunnel over een bed of een kleine foliekas op het terras ook. Kijk voor de verschillen bij kas of kweekkas en voor het aanbod bij kassen.

Wat zaai je in oktober?

Winterpostelein

Winterpostelein is de bekendste groente voor een herfstzaaisel. Het is een klein bladgewas met ronde, zachte blaadjes die je rauw eet. Het verdraagt kou goed.

  • Volgens zaadhuis Bolster zaai je het liefst in augustus en september, ruim voor de winter.
  • Op het zakje van Sluis Garden winterpostelein staat zaaien onder glas tot en met oktober. Het zaad kiemt bij ongeveer 12 °C.
  • Tuinadvies noemt een zaaitemperatuur van 8 tot 12 °C en een eerste oogst na 6 tot 8 weken.
  • Zaai op rijen, heel ondiep. Bolster houdt 1 tot 2 millimeter aan en 15 tot 20 centimeter tussen de rijen.
  • Bij strenge vorst dek je de plantjes af.

Zaai je in oktober, doe het dan in de kas of onder een tunnel. Buiten kleurt het blad rood door de kou, schrijft Sluis Garden.

Veldsla en winterkers

Voor veldsla is oktober buiten te laat. Bolster schrijft bij het ras Vit dat je in augustus en september zaait, en dat oktober alleen nog kan in een kas of platte bak. Veldsla verdraagt veel vorst, maar groeit onder 8 °C nauwelijks. Een laagje vliesdoek over de rij laat hem in een zachte winter langer doorgroeien.

Tuinadvies noemt naast veldsla ook winterkers als gewas voor eind september en oktober. Ook daarvoor geldt: hoe later, hoe meer je aan een kas of koude bak hebt.

Tuinbonen voor een vroege oogst

Sommige tuinbonen kun je in de herfst zaaien. Het gaat dan om een winterhard ras, zoals Aguadulce. Volgens zaadhuis Vreeken kun je dat ras in oktober en november onder glas zaaien. Je oogst dan vroeg in de zomer, voordat de zwarte luis toeslaat. Vreeken houdt 75 centimeter tussen de rijen aan en 10 centimeter in de rij.

Kijk op het zakje of een ras geschikt is voor de herfst.

Groenbemester: tot wanneer kan het?

Een groenbemester is een gewas dat je zaait om de grond te bedekken en te verbeteren. De wortels maken de grond los en het blad beschermt tegen regen en onkruid.

In oktober is de keuze klein. Volgens Bolster zijn dit de uiterste zaaitijden:

Groenbemester Uiterste zaaitijd
Phacelia tot en met augustus
Gele mosterd tot en met september
Japanse haver, bladrammenas, inkarnaatklaver tot en met september
Winterrogge tot en met oktober

Winterrogge is in oktober dus de beste keuze. Bolster raadt aan om te zaaien in september of de eerste helft van oktober. Later zaaien, zelfs tot in november of december, kan ook, maar dan is de kans groter dat het niet goed opkomt. Reken op ongeveer 100 gram zaad per 10 vierkante meter.

Te laat voor een groenbemester? Dek de grond dan af met compost, blad of stro. Hoe je dat doet, lees je in moestuin winterklaar maken. Compost en mest vind je bij grond en mest.

Wat plant je in oktober en november?

In de herfst plant je vooral gewassen die een koude periode nodig hebben of die de winter gebruiken om wortels te maken.

Knoflook

Oktober en november zijn de beste maanden om knoflook te planten. Volgens de teeltaanwijzing van Zaadhandel Van der Wal plant je bij voorkeur in oktober en november, en uiterlijk half december. De bodem moet dan nog minstens 7 tot 10 °C zijn. Knoflook heeft een koude periode van ongeveer twee maanden nodig om goede bollen te maken. Daarom geeft planten in de herfst de beste oogst.

Hoe diep, op welke afstand en welke soort je kiest, lees je in knoflook planten.

Winteruien en sjalotten

Winteruien plant je van half september tot eind oktober. Tuinadvies houdt 2 tot 3 centimeter diepte aan en ongeveer 10 centimeter tussen de uitjes. Ze verdragen vorst tot ongeveer -10 °C. Je oogst ze in mei of juni, veel eerder dan uien die je in het voorjaar plant.

Ook sjalotten kun je in de herfst planten. Vreeken noemt bij de Franse grijze sjalot planten vanaf september, net onder de grond, op ongeveer 30 bij 20 centimeter. Het pootgoed is leverbaar van eind september tot december.

Let op: niet elke plantui is geschikt voor de herfst. Kies een ras dat als winterui of herfstplantgoed wordt verkocht.

Rabarber en fruitstruiken

Rabarber plant je van oktober tot en met april. Heb je al een grote plant, dan kun je hem in november delen, als hij in rust is en het niet vriest.

Fruitstruiken en fruitbomen met blote wortel plant je volgens Tuinadvies van november tot maart. In de herfst hebben ze de tijd om wortels te maken voordat ze in het voorjaar uitlopen.

Te laat: aardbeien

Aardbeien plant je in oktober en november beter niet meer. Tuinadvies noemt planten voor half augustus voor enkeldragende rassen en tot eind september voor doordragende rassen. Heb je dat gemist, plant dan in het voorjaar.

Wat oogst je in oktober en november?

De herfst is de tijd van kool, prei en wortelgroenten. Veel daarvan kan gewoon in de tuin blijven staan tot je het nodig hebt.

  • Boerenkool: Bolster noemt een oogst van september tot januari. Na een paar nachten vorst is hij het lekkerst. Pluk de oudste bladeren onderaan eerst.
  • Pastinaak: in november goed te oogsten. Wat je nog niet nodig hebt, laat je in de grond zitten.
  • Prei en wortels: kunnen blijven staan. Je kunt ze ook inkuilen of in kisten met zand of stro bewaren.
  • Pompoenen: haal ze binnen voor de eerste vorst en bewaar ze droog.
  • Tomaat, courgette en snijbiet: oogst wat er nog hangt voordat het gaat vriezen. Deze gewassen kunnen niet tegen vorst.

Hoe je de oogst langer bewaart, lees je bij oogsten en bewaren.

Wat doe je verder in de herfst?

  • Ruim zieke planten op. Gezond plantmateriaal kan op de composthoop.
  • Bedek kale grond met compost, blad of een groenbemester.
  • Maak de kas schoon. Tuinadvies raadt aan dat in oktober binnen en buiten grondig te doen. Een schone kas laat in de donkere maanden meer licht door.
  • Bescherm wat blijft staan. Leg vliesdoek of een tunnel klaar voor koude nachten.

Zaaien binnen: groen op de vensterbank

Buiten stopt het zaaiseizoen, binnen gaat het door. Op de vensterbank kweek je het hele jaar kiemgroenten zoals tuinkers. Dat gaat snel: binnen een week heb je iets te oogsten. Lees hoe in kiemgroenten en microgreens kweken.

Wil je zien wat je de rest van het jaar zaait? Bekijk dan de zaaikalender voor de moestuin.

Wat heb je nodig?

Aanbevolen moestuinproducten

Veelgestelde vragen

Kun je in oktober nog iets zaaien in de moestuin?

Ja, maar vooral onder glas. In een kas, koude bak of tunnel zaai je in oktober nog winterpostelein en winterharde tuinbonen. Buiten kun je lege bedden inzaaien met winterrogge als groenbemester. Voor veldsla is oktober buiten te laat, volgens zaadhuis Bolster lukt dat alleen nog in een kas of platte bak.

Wat plant je in november in de moestuin?

Knoflook is het bekendste gewas voor november. Je kunt ook nog sjalotten planten, rabarber planten of delen en fruitstruiken met blote wortel planten. Doe dat alleen als de grond niet bevroren of te nat is.

Is het in oktober te laat voor een groenbemester?

Voor de meeste wel. Phacelia zaai je tot en met augustus en gele mosterd tot en met september. Winterrogge kan nog tot en met oktober, het liefst in de eerste helft. Later zaaien kan volgens Bolster ook, maar dan is de kans groter dat het mislukt.

Kun je in de herfst nog aardbeien planten?

In oktober en november niet meer. Enkeldragende aardbeien plant je bij voorkeur voor half augustus en doordragende rassen tot eind september. Heb je die momenten gemist, plant dan in het voorjaar.

Welke groenten kun je in de winter laten staan?

Boerenkool, spruitjes, prei, pastinaak en wortels kunnen meestal in de grond blijven staan. Boerenkool is zelfs lekkerder na een paar nachten vorst. Gevoelige gewassen zoals tomaat, courgette en snijbiet oogst je voordat het gaat vriezen.