Kruiden kweken op de vensterbank

Hoe kweek je kruiden op de vensterbank?

Het korte antwoord: kies de lichtste vensterbank die je hebt, het liefst op het zuiden of westen. Begin met makkelijke kruiden zoals bieslook, peterselie, munt en in de zomer basilicum. Zaai zelf of splits een supermarktpot in kleinere plukjes. Geef water als de bovenste laag droog is en laat geen water in de schotel staan. Knip regelmatig de topjes, dan blijft de plant vol.

Welke kruiden lukken binnen?

Niet elk kruid voelt zich thuis op de vensterbank. Binnen is licht bijna altijd het probleem. Leefmilieu Brussel deelt kruiden in naar hoe makkelijk ze binnen zijn:

Volgens Sluis Garden doet bieslook het uitstekend in potten en kan hij in de zon en in de schaduw staan. Dat maakt hem een goede eerste keus.

Tijm, rozemarijn en oregano kun je beter buiten zetten, bijvoorbeeld op het balkon. Lees daarover meer in moestuin op het balkon.

Licht: het belangrijkste punt

Hoe meer licht, hoe beter. Leefmilieu Brussel gebruikt deze indeling: meer dan 6 uur zon per dag is zonnig, 3 tot 6 uur is halfschaduw, minder dan 3 uur is schaduw. Een vensterbank op het noorden is voor de meeste kruiden te donker.

Zo haal je het meeste uit je vensterbank:

• Zet de pot dicht bij het raam, maar niet tegen het glas aan.
• Draai de pot geregeld, zodat de plant niet scheef naar het licht groeit.
• Gebruik zo nodig een lamp. Leefmilieu Brussel noemt kunstlicht als oplossing als het te donker is.

Kruiden in de winter

In de winter is het binnen echt donker. Rogier van Vugt, hoofd tuinen van de Hortus botanicus Leiden, zei in het tv-programma Kassa dat het licht in huis in de winter zo laag is dat bijna elk kruid het moeilijk heeft. Ook Leefmilieu Brussel schrijft dat basilicum in de winter moeilijk groeit.

Verwacht in de wintermaanden dus niet te veel. Bieslook en peterselie houden het meestal het langst vol. Basilicum zaai je beter in het voorjaar.

Waarom gaan supermarktkruiden zo snel dood?

Een supermarktpot is gemaakt om snel te verkopen, niet om lang mee te gaan. Daar zijn een paar redenen voor:

• Te veel plantjes in één pot. Volgens de RHS bestaat een pot basilicum uit veel dunne plantjes dicht op elkaar. Die krijgen snel schimmel of gaan vroeg bloeien.
• Snel opgekweekt. Volgens Rogier van Vugt in Kassa zijn supermarktkruiden in de kas zo snel mogelijk opgekweekt. Daardoor zijn ze weinig weerbaar.
• Een zware reis. Het transport van de kas naar de winkel en naar jouw keuken is volgens hem een klap voor de plant.

Zo red je een supermarktpot

De RHS schrijft dat een supermarktpot soms overleeft als je hem snel opsplitst en verpot:

1. Haal de kluit voorzichtig uit de pot.
2. Trek hem met je vingers in een paar plukjes uit elkaar.
3. Zet elk plukje in een eigen kweekpot met verse potgrond.
4. Geef water en zet de potjes op een lichte, warme plek.

Zo krijgt elk plukje meer ruimte, licht en lucht.

Zelf zaaien

Zelf zaaien heeft voordelen. Je kiest zelf het ras en zet niet te veel zaadjes in één pot. Een zaaikas voor de vensterbank met een doorzichtige kap houdt het vochtig terwijl de zaadjes kiemen.

Elk kruid heeft zijn eigen eisen. Dit staat op de zakjes van Sluis Garden en bij de RHS:

Basilicum zaaien

Volgens Sluis Garden strooi je het zaad van grootbladige basilicum op de grond, druk je het licht aan en houd je het vochtig. Je bedekt het niet. Het kiemt bij ongeveer 21 °C in zo'n 14 dagen. Volgens de RHS kun je binnen zaaien van maart tot juli. Een pot moet minstens 20 centimeter breed en diep zijn.

Wil je echt een plant voor de vensterbank? Sluis Garden noemt het ras Minette de beste soort voor in een pot. Het groeit compact en bolvormig.

Koriander zaaien

Koriander zaai je direct in de pot waarin hij blijft staan. Volgens de RHS kan dat binnen vanaf februari. Zaai om de paar weken opnieuw, dan heb je steeds jonge plantjes. Oogst het blad als de plant 10 tot 15 centimeter hoog is.

Koriander gaat snel bloeien als het warm of droog is. Hij stopt dan met blad maken. De RHS raadt daarom een lichte maar koele plek aan. Rassen als Calypso en Cruiser schieten volgens de RHS minder snel door.

Meer kruidenzaden vind je bij kruidenzaden.

Water geven

Geef niet te veel en niet te vaak. Wortels die steeds nat staan, gaan rotten.

Leefmilieu Brussel geeft deze tips:

• Voel eerst met je vinger in de grond. Is de bovenlaag droog, geef dan water.
• Geef liever één keer flink dan vaak een klein beetje.
• Laat geen water in de schotel of sierpot staan.

Voor basilicum heeft de RHS nog een extra tip: geef 's ochtends water en maak het blad niet nat. Laat de wortels 's nachts niet in het water staan.

Een kleine gieter met smalle tuit maakt het makkelijk om precies bij de grond te gieten.

Oogsten zonder de plant te slopen

Goed oogsten houdt de plant vol en gezond.

• Basilicum: knip regelmatig de topjes af, net boven een paar blaadjes. Daar groeien nieuwe takjes uit, schrijft de RHS. Haal bloemstelen direct weg. Bij droogte gaat basilicum eerder bloeien.
• Peterselie: knip de buitenste stelen af. Sluis Garden waarschuwt dat je het hart van de plant niet moet wegsnijden. Na de bloei verliest peterselie veel smaak.
• Bieslook: knip de sprieten een paar centimeter boven de grond af. Ze groeien weer aan.
• Koriander: oogst het blad als de plant 10 tot 15 centimeter is, en zaai op tijd opnieuw.

Kruiden als microgreens

Heb je weinig licht of geduld? Dan kun je kruiden ook als microgreens kweken. Je zaait dicht en knipt de plantjes als ze een paar blaadjes hebben. Volgens de RHS kun je basilicum dan al na 10 tot 14 dagen oogsten. Hoe dat werkt, lees je in kiemgroenten en microgreens kweken.

Wat heb je nodig?

• Een zonnige vensterbank, op het zuiden of westen
• Zaad van bijvoorbeeld basilicum en koriander uit kruidenzaden
• Potten met een gat in de bodem uit kweekpotten
• Goede potgrond of zaaigrond uit zaaien en opkweken
• Een zaaikas en een gieter voor binnen