Moestuinbak vullen: welke lagen en welke grond

Hoe vul je een moestuinbak?

Het korte antwoord: een lage bak vul je met goede moestuinaarde, gemengd met compost. Een hoge bak bouw je op in lagen: onderin grof materiaal, daarboven fijner organisch materiaal en bovenop minstens 20 tot 30 centimeter goede aarde. Zo bespaar je grond en blijft de bak luchtig.

Hieronder lees je hoe je dat stap voor stap doet.

Lage of hoge bak: maakt dat verschil?

Ja. Hoe je een bak vult, hangt af van de hoogte en van wat eronder zit.

• Lage bak op de grond (tot ongeveer 40 centimeter hoog): hier zijn lagen meestal niet nodig. Maak de grond eronder los en vul de bak helemaal met goede aarde. De wortels kunnen dan ook de grond eronder in.
• Hoge bak (vanaf ongeveer 60 centimeter): hier is veel ruimte te vullen. Alleen aarde kost veel en is zwaar. Lagen van grof en fijn materiaal vullen het onderste deel op een natuurlijke manier.
• Bak met bodem, op een terras of balkon: vul helemaal met goede moestuinaarde of potgrond met compost. Zorg voor gaten in de bodem zodat water weg kan. Let op het gewicht, zeker op een balkon.

Nog geen bak? Bekijk de moestuinbakken in alle maten.

Welke lagen gaan erin?

Voor een hoge bak die op de grond staat, werkt deze opbouw van onder naar boven goed:

1. Gaas tegen woelmuizen

Heb je last van woelmuizen of mollen? Leg dan onderin fijnmazig gaas. Laat het een stukje langs de zijkanten omhoog lopen. Geen last van knaagdieren? Dan kun je dit overslaan.

2. Grof materiaal

Leg onderin een laag snoeitakken, dunne stammetjes of ander grof houtig materiaal. Dat zorgt voor lucht en laat water weglopen. Gebruik geen hout dat behandeld of geverfd is.

3. Fijner organisch materiaal

Daarop komt een laag blad, stro of omgekeerde graszoden. Die vullen de gaten tussen de takken en verteren langzaam.

4. Half verteerde compost of mest

Dan een laag half verteerde compost of goed verteerde mest. Dit geeft voeding aan de laag erboven. Gebruik geen verse mest direct onder de wortels, want die kan te sterk zijn voor jonge planten.

5. Goede moestuinaarde

Bovenop komt de laag waar je in zaait en plant: minstens 20 tot 30 centimeter goede, losse aarde. Hier zitten de meeste wortels. Bespaar hier dus niet op.

Let op: organisch materiaal zakt in als het verteert. Een bak die je in lagen vult, kan het eerste jaar flink zakken. Vul hem daarom wat hoger dan de rand of vul na een paar weken bij.

Welke grond kies je voor de bovenste laag?

Kies losse, kruimelige grond met veel organisch materiaal. Die houdt vocht vast, laat overtollig water weglopen en geeft voeding.

Er zijn een paar mogelijkheden:

• Speciale moestuinaarde of bakkengrond. Kant en klaar en meestal al gemengd met compost en voeding. Makkelijk voor beginners.
• Een eigen mengsel. Bijvoorbeeld goede tuinaarde met compost. Veel tuinders mengen ongeveer twee delen aarde met één deel compost. Dat is een vuistregel, geen vaste wet.
• Alleen potgrond. Kan, maar potgrond is licht en droogt snel uit. Meng hem liever met tuinaarde of compost.

Vermijd zware klei die gaat plakken en grond vol wortelonkruid zoals kweek of zevenblad. Dat haal je er later moeilijk weer uit.

Aarde, compost en potgrond vind je bij grond en mest.

Hoeveel grond heb je nodig?

Reken lengte maal breedte maal hoogte uit in decimeters. Dan heb je het aantal liters. Tien centimeter is één decimeter.

Een paar voorbeelden voor een bak die je helemaal met aarde vult:

Tel er ongeveer 10 tot 20 procent bij op. De grond zakt na het vullen en water geven nog in. Op een zak grond staat hoeveel liter erin zit, dus je kunt makkelijk uitrekenen hoeveel zakken je nodig hebt.

Vul je een hoge bak in lagen? Reken dan alleen voor de bovenste 20 tot 30 centimeter met aarde. De rest vul je met takken, blad en compost.

Folie of worteldoek aan de zijkant?

Bij een houten bak is het verstandig de binnenkant van de wanden te bekleden. Vochtige grond tegen hout zorgt ervoor dat het hout sneller rot. Een laag folie of worteldoek houdt het vocht weg van het hout. Zo gaat je bak langer mee.

Daar let je op:

• Gebruik folie die geschikt is voor contact met grond, zoals vijverfolie of noppenfolie. Worteldoek laat water door en beschermt minder tegen vocht, maar houdt wel aarde en wortels tegen.
• Niet elke folie is geschikt om groenten in te telen. Kies liefst een materiaal waarvan de maker zegt dat het geschikt is voor moestuinen.
• Niet op de bodem. Leg nooit dichte folie onder in de bak. Dan kan het water niet weg en gaan de wortels rotten.
• Niet nodig bij metaal of kunststof. Een bak van cortenstaal, verzinkt staal of kunststof hoef je meestal niet te bekleden.

Een nietpistool is handig om folie of doek vast te zetten. Kijk bij tuingereedschap.

Mest en compost: hoeveel en wanneer?

Compost is de basis. Het maakt de grond los, houdt water vast en geeft langzaam voeding. Werk elk jaar een laagje van een paar centimeter door de bovenste laag.

Daarnaast kun je extra voeding geven aan gewassen die veel nodig hebben, zoals tomaat, courgette, pompoen en kool. Gebruik dan bijvoorbeeld gedroogde koemestkorrels of een organische moestuinmest. Volg altijd de dosering op de verpakking. Te veel mest is niet beter: planten krijgen dan vooral veel blad en worden gevoeliger voor ziekten.

Wortelgroenten zoals wortel en biet en bladgroenten zoals sla hebben minder nodig. Een bak met alleen compost is voor hen vaak genoeg.

Elk jaar aanvullen

Vul je moestuinbak elk jaar aan. De grond zakt in, organisch materiaal verteert en de planten halen er voeding uit.

Zo doe je dat:

1. Haal na de oogst de oude planten en wortels weg.
2. Maak de bovenste laag een beetje los met een handhark of klauwtje.
3. Strooi een laag compost of verse moestuinaarde over de bak, tot de grond weer op de oude hoogte zit.
4. Werk het licht door de bovenste centimeters. Spitten is niet nodig.

Je kunt dit in het najaar doen, zodat het in de winter rustig kan inwerken. Of in het voorjaar, een paar weken voordat je gaat zaaien.

Wissel ook elk jaar af wat je waar zet. Zet tomaten niet elk jaar in dezelfde bak. Dat helpt tegen ziekten in de grond.

Lees in moestuin beginnen welke groenten makkelijk zijn voor een eerste bak, en in de zaaikalender wanneer je wat zaait.

Wat heb je nodig?

• Een moestuinbak die past bij je ruimte
• Moestuinaarde, compost en mest uit grond en mest
• Folie of worteldoek voor de zijwanden en eventueel gaas tegen woelmuizen
• Een schep, hark en nietpistool uit tuingereedschap
• Een gieter of slang uit water geven, want een bak droogt sneller uit