Beginnen
Moestuin op het balkon: bakken, grond en wat er groeit
Geen tuin? Op een balkon kun je prima tomaten, sla, kruiden en aardbeien kweken. Wel werkt het anders dan in de volle grond. In dit artikel lees je hoe zwaar bakken worden, hoe diep een pot per groente moet zijn, welke grond je gebruikt en hoe je omgaat met zon, wind en water geven.
Kun je een moestuin op je balkon maken?
Het korte antwoord: ja. Kies bakken die diep genoeg zijn voor wat je wilt kweken, vul ze met goede potgrond en compost en zet ze op de zonnigste plek. Let op het gewicht, want natte grond is zwaar. Geef vaker water dan in de tuin, of kies bakken met een waterreservoir. Tomaat, sla, radijs, kruiden, aardbei en snijbiet groeien goed op een balkon.
Stap 1: kijk hoeveel zon je hebt
Zon bepaalt wat je kunt kweken. Tel op een zonnige dag hoeveel uur er direct zonlicht op je balkon valt. Leefmilieu Brussel gebruikt deze indeling:
| Zon per dag | Soort plek |
|---|---|
| Meer dan 6 uur | Zonnig |
| 3 tot 6 uur | Halfschaduw |
| Minder dan 3 uur | Schaduw |
Groenten waar je de vrucht van eet, zoals tomaat, paprika en courgette, willen een zonnige plek. Met minder zon kun je nog snijbiet kweken, dat volgens Leefmilieu Brussel in zon en halfschaduw groeit. Ook munt, bieslook en peterselie verdragen volgens hen wat schaduw. Kijk verder altijd op het zakje zaden.
Stap 2: let op het gewicht
Natte grond is zwaar, en een balkon kan maar een bepaald gewicht dragen. Dit is het belangrijkste punt bij een moestuin op het balkon.
Een paar voorbeelden van Leefmilieu Brussel:
- Een stoffen kweekzak van 20 liter weegt droog 6 tot 8 kilo en nat 15 tot 20 kilo.
- Een houten bak van 120 bij 40 bij 30 centimeter bevat ongeveer 140 liter grond. Die weegt droog zo'n 50 kilo en nat tot 100 kilo.
Hoeveel een balkon mag dragen, verschilt per gebouw. Ter indicatie: in een constructieberekening voor een woning, gepubliceerd bij een vergunning van de gemeente Leiden, is voor balkons gerekend met 2,5 kilonewton per vierkante meter. Dat is ongeveer 250 kilo per vierkante meter, voor alles samen: bakken, meubels en mensen. Dat getal geldt niet automatisch voor jouw balkon.
Zo houd je het veilig:
- Vraag het na. Bij een huurwoning of appartement kun je bij je verhuurder of VvE vragen hoeveel je balkon mag dragen. Twijfel je, laat het dan nakijken door een constructeur. Dat raadt ook de Britse Royal Horticultural Society aan.
- Zet zware bakken tegen de gevel. Volgens de RHS kun je zware bakken het beste bij een dragende muur zetten.
- Kies lichte materialen. Kunststof weegt minder dan steen of hout.
- Gebruik niet meer grond dan nodig. Een bak hoeft niet dieper te zijn dan de groente nodig heeft.
Stap 3: kies de goede bakken
Hoe diep moet een bak zijn?
Leefmilieu Brussel geeft per gewas een richtlijn:
| Bakmaat | Diepte of inhoud | Geschikt voor |
|---|---|---|
| Klein | 15 tot 20 cm, 0,5 tot 5 liter | Radijs, sla, spinazie, ui, wortel, basilicum, bieslook, munt, peterselie, tijm |
| Middel | 20 tot 30 cm, 10 tot 25 liter | Prei, snijbiet, aardbei, peper, paprika, komkommer |
| Groot | 30 tot 40 cm, meer dan 30 liter | Tomaat, courgette, aubergine, aardappel |
De RHS adviseert bakken van minstens 45 centimeter diep en breed voor een ruime keuze aan groenten. Hoe kleiner de bak, hoe vaker je water en voeding moet geven.
Waar let je op bij het kopen?
- Gaten in de bodem. Zonder afvoer verdrinken de wortels. Leefmilieu Brussel noemt afvoergaten een must.
- Een schotel of opvang. Zo loopt er geen water over het balkon naar de buren.
- Een waterreservoir. Handig als je niet elke dag water kunt geven. De Elho Vivo Next Lang 80 heeft bijvoorbeeld een reservoir van 18 liter en een plug die je buiten uit de bodem haalt, zodat regenwater weg kan. De Keter Signature plantenbak heeft een reservoir met een waterniveau-meter.
- Balkonbakken voor de reling. Daarmee houd je de vloer vrij. Kijk wel of de bak op jouw reling past. De Elho Vibia Campana Flower Bridge past op relingen tot 6,5 centimeter breed en heeft een inhoud van 10 liter.
- Een kweektafel. Werken op tafelhoogte is fijn voor je rug, en er past meer op een klein oppervlak. Bekijk de kweektafels.
Kunststof en metaal drogen volgens de RHS minder snel uit dan terracotta. Alle bakken vind je bij moestuinbakken.
Stap 4: de goede grond
Gebruik goede potgrond of moestuinaarde, geen tuingrond. De RHS raadt turfvrije potgrond aan. Gewone tuingrond is in een pot minder geschikt, omdat die meer kans geeft op ziekten en plagen.
Leefmilieu Brussel geeft dit recept:
- Twee derde potgrond of grond
- Een derde compost
- Eventueel tot 10 procent zand voor een betere afwatering
- Laat 3 tot 5 centimeter ruimte tot de rand, zodat het water er niet afloopt
Kant-en-klare moestuingrond bevat al voeding; Pokon noemt ongeveer 100 dagen. De RHS raadt aan om in de groeitijd ongeveer elke twee weken vloeibare voeding te geven. Volg de dosering op de verpakking. Meer grond en mest vind je bij grond en mest.
Vul je bak elk jaar aan met verse grond of compost. Hoe je een grotere bak opbouwt, lees je in moestuinbak vullen.
Stap 5: water geven
Op een balkon droogt grond snel uit. Bakken staan in de zon en de wind en krijgen vaak weinig regen door een overkapping of het balkon erboven. Volgens de RHS kan het bij warm, winderig weer nodig zijn om een of twee keer per dag water te geven.
Tips:
- Voel met je vinger. Is de grond een paar centimeter diep droog, geef dan water.
- Geef liever één keer flink dan vaak een beetje, zodat ook de onderste wortels water krijgen.
- Een bak met waterreservoir overbrugt een paar dagen.
- Ga je op vakantie? Vraag de buren, of kies voor een druppelsysteem.
Gieters en druppelsystemen vind je bij water geven.
Stap 6: wind
Op hoge balkons kan het flink waaien. Wind droogt planten uit en kan hoge planten omknakken.
Leefmilieu Brussel geeft een paar tips:
- Gebruik een windscherm dat wat wind doorlaat.
- Bind hoge planten, zoals tomaat, op aan een stok of net.
- Zet bakken aan de binnenkant van het balkon, niet op de rand.
- Verzwaar bakken die kunnen omwaaien.
Wat groeit er goed op een balkon?
De RHS noemt deze gewassen als geschikt voor bakken: radijs, rucola, pluksla, stamboon, tomaat, peper, kruiden, wortel, biet en erwt. Een paar tips per groente:
- Tomaat: kies een grote bak van meer dan 30 liter en de zonnigste plek. Lees meer in tomaten kweken.
- Sla en rucola: snel en makkelijk. Zaai om de paar weken een beetje, dan heb je steeds iets te oogsten.
- Radijs: klaar in een paar weken en past in een ondiepe bak.
- Snijbiet: groeit ook in halfschaduw. Leefmilieu Brussel noemt 80 tot 120 dagen tot de oogst. Pluk steeds de buitenste bladeren.
- Aardbei: past goed in een balkonbak aan de reling.
- Stamboon: blijft laag en hoeft niet aan een stok.
- Kruiden: basilicum, bieslook, peterselie, munt en tijm. Zaad vind je bij kruidenzaden. Kweek je ze liever binnen, lees dan kruiden kweken op de vensterbank.
Begin klein, met een paar bakken. Je ziet dan snel hoeveel zon en water je balkon geeft, en wat er het best groeit.
Wat heb je nodig?
- Bakken met afvoergaten, eventueel met waterreservoir, uit moestuinbakken
- Turfvrije potgrond of moestuingrond en compost
- Een gieter uit water geven
- Stokken of een klimnet uit opbinden
- Zaden voor sla, radijs, kruiden en stamboon uit zaden
